محققان از ساخت قرص جدیدی خبر دادهاند که به بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته پانکراس (لوزالمعده) کمک میکند تا مدت زمان بیشتری زندگی کنند. این دستاورد بزرگ، امیدها را برای ساخت درمانهای بهتر و مؤثرتر برای یکی از کشندهترین انواع سرطان بالا برده است.
طبق گزارشهای منتشر شده، این داروی جدید که Daraxonrasib نام دارد، جلوی فعالیت یک پروتئین جهشیافته را میگیرد؛ پروتئینی که عامل اصلی رشد تومور در بیش از ۹۰ درصد بیماران مبتلا به سرطان پانکراس است. این دارو جهشهای خانواده ژن RAS را هدف قرار میدهد که وظیفه آنها تنظیم رشد سلولهاست و نقش مهمی در فعال شدن سرطان پانکراس دارند. این ژن محرک که پیش از این بهدلیل ساختار خاصش «درمانناپذیر» تلقی میشد، حالا با کمک تکنولوژی این دارو که مثل یک «چسب مولکولی» عمل میکند، مهار شده است.
مصرف روزانه این قرص در یک کارآزمایی بالینی با حضور ۵۰۰ بیمار، توانسته زمان بقای آنها را تقریباً دو برابر کند و درعینحال، عوارض جانبی شدید کمتری هم داشته باشد. سرطان این افراد از نوع متاستاتیک (منتشرشونده به بقیه اعضای بدن) بوده و بدنشان دیگر به درمانهای قبلی جواب نمیداد. میانگین طول عمر بیمارانی که داروی داراکسونراسیب را مصرف کردهاند ۱۳.۲ ماه بوده، درحالیکه این رقم برای بیماران تحت شیمیدرمانی فقط ۶.۷ ماه ثبت شده است.
هرچند شاید این افزایش طول عمر در ظاهر چندان زیاد به نظر نرسد، اما دکتر «زو وینبرگ» از دانشگاه کالیفرنیا و محقق اصلی این پژوهش، تأکید کرده که این اولین باری است یک دارو موفق شده برتری چشمگیری نسبت به شیمیدرمانی نشان دهد.
محققان میگویند اثر این قرصها ابدی نیست و در نهایت کم میشود، اما بیماران توانستهاند مدت زمان بسیار طولانیتری نسبت به دوره شیمیدرمانی از آنها استفاده کنند. همچنین با کوچک شدن تومورها، بیماران درد کمتری را حس کردند و کیفیت زندگی بهتری داشتهاند، هرچند عوارضی مثل راش پوستی شدید و زخمهای دهانی هم در برخی از آنها دیده شده است. وینبرگ میگوید از آنجایی که بسیاری از بیماران حتی بعد از پایان تحلیل دادهها همچنان در حال مصرف دارو بودند، با ادامه بررسی وضعیت آنها، احتمالاً این فاصله و آمار طول عمر حتی بیشتر هم خواهد شد.
شرکت سازنده این دارو یعنی Revolution Medicines بودجه این تحقیق را داده است و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) قصد دارد روند بررسی و تأیید آن را سرعت ببخشد. این سازمان فعلاً مجوز «دسترسی گسترده» به این داروی تجربی را برای بیمارانی که شرایط خاصی دارند صادر کرده است. این دارو زمانی در کانون توجه عمومی قرار گرفت که «بن ساس»، سناتور سابق آمریکا، در برنامه معروف «۶۰ دقیقه» اعلام کرد که مصرف این قرص چقدر دردش را کمتر کرده است.
سرطان پانکراس بیشتر به این دلیل یکی از مرگبارترین سرطانهاست که پزشکان خیلی دیر و معمولاً بعد از پخش شدن در بدن متوجه آن میشوند. انجمن سرطان آمریکا پیشبینی کرده که امسال حدود ۶۷۰۰۰ مورد جدید ابتلا به این بیماری در این کشور شناسایی شود و متأسفانه بیش از ۵۲۰۰۰ نفر جان خود را از دست بدهند. نرخ بقای پنجساله برای این بیماری تنها ۱۳ درصد است و برعکس بقیه سرطانها که روشهای جایگزین زیادی برای شیمیدرمانی دارند، مبارزه با سرطان پانکراس همیشه بسیار سخت بوده است.
بااینحال، پزشکان متخصص بسیار خوشبین هستند و اعتقاد دارند که با وجود دهها داروی تجربی دیگر که درحال ساخت هستند، این دستاورد میتواند یک نقطه عطف بزرگ برای پیدا کردن راههای درمانی جدید باشد.
