آمریکا و روسیه در نشست ژنو با محدودسازی تسلیحات خودمختار مخالفت میکنند

دیپلماتها و گروههای حقوق بشری اعلام کردهاند که آمریکا و روسیه بهعنوان تولیدکنندگان بزرگ تسلیحات، قصد دارند در نشست جهانی این هفته در ژنو با آغاز مذاکرات برای تدوین قوانین الزامآور درباره سلاحهای خودمختار مخالفت کنند. این موضوع درحالی مطرح شده که پیشرفت هوش مصنوعی، به توسعه پهپادها، رباتها، تانکها، زیردریاییها و سایر تجهیزات نظامی که قادر به کشتن بدون دخالت انسان هستند، سرعت بخشیده است. با وجود نگرانیهای اخلاقی، تاکنون از این تسلیحات نیمهخودکار مبتنی بر هوش مصنوعی در اوکراین، سودان و خاورمیانه استفاده شده است.
رویترز در گزارش خود از این موضوع توضیح داده که در این نشست به میزبانی سازمان ملل، قرار است در این رابطه تصمیم گرفته شود که آیا مذاکرات برای دستیابی به یک پیمان الزامآور جهت ممنوعیت و قانونگذاری درباره «سیستمهای تسلیحاتی خودمختار مرگبار» (LAWS) باید آغاز شود یا خیر.

با وجود اینکه اکثر ۱۲۸ کشور عضو کنوانسیون از این اقدام حمایت میکنند، قدرتهای نظامی بزرگ از جمله آمریکا و روسیه با آن مخالف هستند و استدلال میکنند که قوانین بشردوستانه فعلی کافی است.
درهمینرابطه، «آنتونیو گوترش»، دبیرکل سازمان ملل متحد، در یک پیام ویدیویی از کشورها خواسته تا با حرکت بهسمت مذاکره برای ایجاد یک ابزار حقوقی الزامآور موافقت کنند. او تأکید کرده که ماهیت جنگ درحال تغییر است و فناوریهای جدید، از جمله سیستمهای تسلیحاتی خودکار، چالشهای بشردوستانه، حقوقی، اخلاقی و امنیتی تازهای ایجاد میکنند. بااینحال، روسیه با اعتراض به قانونی که به ناظران، از جمله اتحادیه اروپا و سازمانهای غیردولتی، اجازه سخنرانی میداد، مانع از آغاز مذاکرات شد؛ اقدامی که با مخالفت نمایندگانی از جمله ایرلند و کانادا روبهرو شد.
هشدارها درباره آینده ترسناک سلاحهای خودمختار
کمیته بینالمللی صلیب سرخ نیز همراه با پاپ نسبت به خطرات ناشی از سلاحهای خودکار هشدار دادهاند. «وریتی کویل» از سازمان دیدهبان حقوق بشر که خواستار اقدام قاطع کنفرانس بازنگری است، اعلام کرده که هرگز نباید به ماشینها اجازه داد تصمیم بگیرند چه کسی در میدان نبرد زنده بماند و چه کسی بمیرد. دو دیپلمات نیز اشاره کردهاند که گفتگوها چالشبرانگیز خواهد بود، اما احتمال دستیابی به یک توافق مصالحهآمیز تا پایان هفته وجود دارد و تمام گزینهها از جمله توافق الزامآور، غیرالزامآور یا ترکیبی از هر دو مطرح است.
فعالان این حوزه میگویند سیستمهای تسلیحاتی خودمختار میتوانند رفتاری غیرقابلپیشبینی داشته باشند و خطر خطاهای مرگبار را افزایش دهند. «آنا ههیر»، رئیس بخش حکمرانی هوش مصنوعی نظامی در «مؤسسه آینده زندگی» که یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در آمریکا با هدف کاهش خطرات فناوریهای پیشرفته است، میگوید این تسلیحات دیگر علمی-تخیلی نیستند و به گزارشهای رسانهای درباره استفاده اولیه از سیستمهای کاملاً خودکار در اوکراین اشاره کرد.

آمریکا بهجای قوانین الزامآور، تدوین دستورالعملهای اختیاری را ترجیح میدهد و معتقد است قوانین بینالمللی فعلی همین حالا هم چارچوب کافی را برای اداره جنگ فراهم میکنند. با اشاره به این موضوع، واشنگتن یک دوره پنجساله را برای مذاکره پیرامون یک توافق غیرالزامآور پیشنهاد داده است.
به باور ههیر، آمریکا و روسیه احتمالاً تلاش خواهند کرد هرگونه نتیجه نهایی را تضعیف کنند. در مقابل، رئیس مذاکرات این هفته یک دوره دوساله را برای مذاکره درباره یک پروتکل الزامآور پیشنهاد کرده و بریتانیا، آلمان و فرانسه نیز مذاکره بر سر سندی را پیشنهاد دادهاند که الزامآور بودن یا نبودن آن در آینده مشخص شود.
