به گزارش تک جدید به نقل از تجارت نیوز، رشد سریع هوش مصنوعی مولد، تقاضا برای پردازنده‌های قدرتمند و مراکز داده را به‌شدت افزایش داده است. انویدیا یکی از مهم‌ترین شرکت‌های تأمین‌کننده تراشه‌های مورد استفاده در این صنعت است و پردازنده‌های گرافیکی این شرکت در بسیاری از زیرساخت‌های هوش مصنوعی به کار گرفته می‌شوند.
با افزایش استفاده از این تراشه‌ها، توجه به هزینه‌های زیست‌محیطی صنعت هوش مصنوعی نیز بیشتر شده است. گزارش جدیدی که با مشارکت هشت گروه فعال در حوزه اقلیم، پاسخگویی شرکت‌ها و کمپین‌های دیجیتال تهیه شده، تلاش کرده است میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای مرتبط با زنجیره تأمین انویدیا و همچنین مصرف برق تراشه‌های این شرکت پس از فروش را برآورد کند.
انتشار گازهای گلخانه‌ای انویدیا ۷۲۵ درصد بیشتر شد
بر اساس این گزارش، انتشار گازهای گلخانه‌ای زنجیره تأمین انویدیا که در دسته Scope 3 قرار می‌گیرد، از حدود ۱.۳ میلیون تن معادل دی‌اکسیدکربن در سال ۲۰۲۰ به حدود ۱۰.۷ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ رسیده است.
به این ترتیب، میزان انتشار Scope 3 این شرکت در فاصله مورد بررسی حدود ۷۲۵ درصد افزایش یافته است. به گفته تهیه‌کنندگان گزارش، بخش قابل توجهی از این افزایش به انتشارهای بالادستی مربوط می‌شود؛ یعنی انتشارهایی که در تولید مواد اولیه، قطعات و خدمات مورد نیاز برای ساخت پردازنده‌های گرافیکی و تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی ایجاد می‌شوند.
تولید تراشه‌های پیشرفته به مصرف انرژی زیادی نیاز دارد و بخش مهمی از زنجیره تولید نیمه‌هادی‌ها در کشورهای شرق آسیا انجام می‌شود. بنابراین، افزایش تقاضا برای پردازنده‌های هوش مصنوعی می‌تواند علاوه بر مصرف برق در مراکز داده، انتشار قابل توجهی را در مراحل تولید نیز به همراه داشته باشد.
تراشه‌های انویدیا پس از فروش چه میزان انتشار ایجاد می‌کنند؟
یکی از بخش‌های مهم گزارش، بررسی انتشار ناشی از استفاده از تراشه‌های انویدیا پس از فروش آنهاست. این شرکت در حال حاضر میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از مصرف محصولات فروخته‌شده خود را به‌طور مستقیم گزارش نمی‌کند.
پژوهشگران بر اساس میزان فروش تجمعی تراشه‌ها، میزان استفاده فرضی از آنها و عوامل مختلف انتشار کربن در شبکه‌های برق، تلاش کرده‌اند این میزان را تخمین بزنند.
بر اساس این برآورد، تراشه‌های انویدیا که از سال ۲۰۲۲ به فروش رسیده‌اند، بسته به میزان برق مصرفی برای فعال نگه داشتن آنها، می‌توانسته‌اند در سال ۲۰۲۵ معادل ۴ تا ۲۱ میلیون تن دی‌اکسیدکربن منتشر کنند.
تهیه‌کنندگان گزارش برای مقایسه، این میزان را با انتشار ناشی از سوزاندن زغال‌سنگ فروخته‌شده توسط شرکت دولتی روسی Russian Coal مقایسه کرده‌اند و معتقدند انتشار احتمالی تراشه‌های انویدیا می‌تواند در همان ابعاد قرار گیرد.
با این حال، این رقم یک برآورد پژوهشی است و نه میزان انتشار رسمی اعلام‌شده توسط انویدیا. میزان واقعی انتشار به عواملی مانند مقدار استفاده از تراشه‌ها، طول عمر تجهیزات و ترکیب منابع تولید برق در مراکز داده بستگی دارد.
چرا ردپای کربنی هوش مصنوعی در حال افزایش است؟
تراشه‌های پیشرفته تنها زمانی که در کارخانه تولید می‌شوند انرژی مصرف نمی‌کنند. پس از ورود این تراشه‌ها به مراکز داده، آنها به‌صورت مداوم برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرند و برای فعالیت خود به برق نیاز دارند.
افزایش تقاضا برای خدمات هوش مصنوعی نیز باعث شده شرکت‌های فناوری به دنبال ساخت مراکز داده بزرگ‌تر باشند. در نتیجه، حتی اگر مصرف انرژی هر تراشه یا هر محاسبه در طول زمان بهینه‌تر شود، رشد تعداد محاسبات و افزایش استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند مصرف کل برق را بالا ببرد.
گزارش جدید نیز بر همین موضوع تمرکز دارد و استدلال می‌کند که افزایش بهره‌وری لزوماً به معنای کاهش انتشار کل نیست؛ زیرا ممکن است تقاضا برای قدرت محاسباتی با سرعت بیشتری رشد کند.
انویدیا: هوش مصنوعی می‌تواند انتشار جهانی را کاهش دهد
در مقابل، انویدیا دیدگاه متفاوتی درباره تأثیر اقلیمی هوش مصنوعی دارد. جاش پارکر، رئیس بخش پایداری این شرکت، پیش‌تر گفته است که انتظار می‌رود هوش مصنوعی در مجموع بتواند به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک کند.
بر اساس استدلال مطرح‌شده از سوی این شرکت، هوش مصنوعی می‌تواند با افزایش بهره‌وری انرژی در بخش‌های مختلف، بهینه‌سازی فرآیندهای صنعتی و کمک به مدیریت بهتر منابع، میزان انتشار در سایر صنایع را کاهش دهد.
این دیدگاه با برخی مطالعات و تحلیل‌های بین‌المللی نیز همسو دانسته شده است. با این حال، گزارش جدید تأکید دارد که برای ارزیابی اثر نهایی هوش مصنوعی بر اقلیم، باید هم انتشار ناشی از تولید و استفاده از تجهیزات و هم میزان کاهش انتشار احتمالی در سایر بخش‌ها در نظر گرفته شود.
پاسخگویی به تقاضا چقدر می‌تواند مصرف برق مراکز داده را کاهش دهد؟
یکی دیگر از موضوعات مورد بحث در این گزارش، قابلیت مراکز داده برای کاهش یا جابه‌جایی مصرف برق در زمان اوج تقاضا است. انویدیا و برخی فعالان صنعت فناوری، این انعطاف‌پذیری را یکی از راه‌های کمک مراکز داده به شبکه برق و گذار به انرژی‌های پاک می‌دانند.
با این حال، نویسندگان گزارش معتقدند این اقدامات کوتاه‌مدت ممکن است در مقایسه با افزایش کلی مصرف برق ناشی از توسعه مراکز داده، تأثیر محدودی داشته باشد.
آنها با استناد به پژوهش‌های دانشگاه پرینستون اعلام کرده‌اند که در سناریوهایی با رشد بالای مراکز داده، پاسخگویی به تقاضا ممکن است کمتر از یک درصد از کل سال را پوشش دهد. بنابراین، از نگاه تهیه‌کنندگان گزارش، چنین اقداماتی به تنهایی نمی‌تواند افزایش مستمر مصرف برق مراکز داده را جبران کند.
درخواست برای شفافیت بیشتر درباره انتشار کربن
گروه‌های تهیه‌کننده این گزارش خواستار شفافیت بیشتر انویدیا درباره اثرات زیست‌محیطی محصولات این شرکت شده‌اند. یکی از درخواست‌های اصلی آنها، انتشار اطلاعات دقیق‌تر درباره میزان گازهای گلخانه‌ای ناشی از مصرف تراشه‌های فروخته‌شده است.
آنها همچنین از انویدیا خواسته‌اند شواهد بیشتری درباره ادعای کاهش خالص انتشار گازهای گلخانه‌ای در نتیجه استفاده از هوش مصنوعی ارائه کند و اهداف مشخص‌تری برای کاهش انتشار در زنجیره تأمین خود تعیین کند.
افزایش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در زنجیره تولید تراشه‌ها و مراکز داده نیز از جمله راهکارهایی است که تهیه‌کنندگان گزارش بر آن تأکید دارند.
رشد هوش مصنوعی در کنار فرصت‌های فناورانه و اقتصادی، بحث درباره مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای را نیز جدی‌تر کرده است. بر اساس گزارش جدید، انتشار Scope 3 انویدیا از حدود ۱.۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۰ به ۱۰.۷ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ رسیده و به این ترتیب حدود ۷۲۵ درصد افزایش یافته است.
همچنین برآورد شده است که استفاده از تراشه‌های فروخته‌شده این شرکت از سال ۲۰۲۲ می‌توانسته در سال ۲۰۲۵ بین ۴ تا ۲۱ میلیون تن دی‌اکسیدکربن ایجاد کند. با این حال، این ارقام برآورد پژوهشگران هستند و انویدیا میزان انتشار ناشی از استفاده از محصولات فروخته‌شده خود را به‌صورت مستقیم اعلام نکرده است.
در نهایت، ارزیابی اثر واقعی هوش مصنوعی بر اقلیم نیازمند بررسی همزمان دو سوی ماجراست: از یک سو انرژی و انتشار ناشی از تولید تراشه‌ها، مراکز داده و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی و از سوی دیگر، میزان کاهش انتشار احتمالی که استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند در بخش‌های مختلف اقتصاد ایجاد کند. شفافیت بیشتر درباره داده‌های انرژی و انتشار، می‌تواند مقایسه این دو اثر را دقیق‌تر کند.
