وایب کدینگ دیگر فقط برای ساخت اپلیکیشن نیست؛ پای اسلحه هم به میان آمد

کودی ویلسون، خالق نخستین سلاح کاربردی چاپ سه‌بعدی، از مدلی هوش مصنوعی رونمایی کرده که طرح‌های منحصربه‌فرد اسلحه تولید می‌کند؛ ادعایی که نگرانی کارشناسان کنترل سلاح را برانگیخته است.

نخستین سلاحِ موسوم به «وایب کدشده» ساخته شده است

سیزده سال از زمانی می گذرد که کودی ویلسون، فعال حقوق اسلحه و چهره ای جنجالی با گرایش های راست افراطی، نخستین سلاح گرم چاپ سه بعدی را ساخت؛ اقدامی که به گسترش دوره ای آشفته از سلاح های موسوم به «ارواح» و فاقد قابلیت رهگیری کمک کرد. او حالا مدعی است به دستاورد دیگری رسیده: ساخت «نخستین سلاح تولیدشده با هوش مصنوعی». نام این سلاح WASP است.

در محوطه بیرونی دفتر مرکزی شرکت Defense Distributed در آستین تگزاس، حدود شش متر با ویلسون فاصله داشتم. او و همکارش WASP را روی پایه ای دست ساز محکم کردند. این سلاح کمری چاپ سه بعدی با کالیبر ۲۲، در عمل چیزی جز لوله ای متصل به جعبه ای پلاستیکی و فنردار نیست. طراحی ساده اش یادآور سلاح تک تیرانداز چاپ سه بعدی ویلسون، با نام «Liberator»، است؛ هرچند نشانه هایی عجیب و غریب از طراحی هوش مصنوعی هم در آن دیده می شود، از جمله قبضه ای گرد و حباب مانند که به خوبی در دست جا نمی گیرد.

سلاح به سوی شیبی کم ارتفاع در حیاط محله ای مسکونی نشانه رفته بود. طنابی سیاه و بلند به ماشه وصل شده بود و ویلسون در حالی که پشت سپر ضدشورش پلیس، حدود سه متر عقب تر چمباتمه زده بود، آن را در دست داشت.

«سه، دو، یک.» منتظر صدای انفجاری بلند بودم، اما فقط صدای تقه ای محکم شنیده شد. نخستین سلاح ساخته شده با هوش مصنوعی شلیک نکرد.

ویلسون که از این اتفاق ناراحت به نظر می رسید، هنگام بررسی سریع سلاح گفت: «دفعه پیش این طور نشد.» به گفته او، سوزن ضربه زن به فشنگ برخورد کرده بود، اما چاشنی را فعال نکرده بود. من بی سروصدا یک قدم دیگر عقب رفتم. ویلسون پس از چند دست کاری دیگر اعلام کرد WASP برای تلاش دوباره آماده است. این بار کشیدن طناب صدای انفجاری تیز، تقریباً به بلندی صدای ترقه، ایجاد کرد. در فاصله روبه رو، گلوله گوشه بالایی سمت چپ هدف مقوایی را سوراخ کرده بود. همکار ویلسون پیشنهاد کرده بود از تصویر تمام قد جو بایدن به عنوان هدف استفاده کنند، اما او این پیشنهاد را رد کرده و گفته بود چنین کاری «بیش از حد مستقیم» است.

پس از پایان آزمایش ایمنی، ویلسون WASP را از پایه جدا کرد، دستکش محافظ پوشید و خودش سلاح را به سوی هدف مقوایی نشانه رفت. شلیک دیگری انجام شد، اما این بار گلوله کمی بالاتر از هدف به خطا رفت. دست کم در آن روز، سلاح هوش مصنوعی از سه تلاش، دو بار شلیک موفق داشت.

ابزاری برای طراحی سلاح، نه صرفاً یک سلاح هوش مصنوعی

در حالی که بوی باروت هنوز در فضا بود، از ویلسون پرسیدم چرا چنین سلاحی را ساخته است؛ آن هم در تگزاس، جایی که خرید سلاح معمولی گاه از دریافت گواهینامه رانندگی آسان تر است. او مکث کرد و گفت با پیش فرض پرسش موافق نیست.

ویلسون توضیح داد: «به نظر من چیزی که ساخته ایم یک سلاحِ تولیدشده با هوش مصنوعی نیست؛ بلکه هوش مصنوعی ای است که می تواند سلاح تولید کند.»

نام سامانه ای که او به عنوان اسلحه ساز هوشمند معرفی می کند GatGPT است؛ مدلی سفارشی و بدون محدودیت های معمول که به جای پیشنهاد دستور غذا یا برنامه سفر، به پرسش هایی درباره سلاح پاسخ می دهد. این مدل با استفاده از مجموعه گسترده فایل های تسلیحاتی DEFCAD آموزش دیده و می تواند به علاقه مندان در انتخاب قطعات موردنیاز برای ساخت کمک کند.

DEFCAD، پروژه ای دیگر به رهبری ویلسون که در سال ۲۰۱۲ راه اندازی شد، بزرگ ترین مخزن اینترنتی فایل های دیجیتال سلاح و قطعات آن در جهان است. حامیان ایمنی سلاح و شماری از قانون گذاران می گویند وب سایت هایی مانند DEFCAD به گسترش «سلاح های ارواح» کمک می کنند؛ سلاح هایی که بخشی یا تمام اجزای آن ها فاقد شماره سریال است. ویلسون در مقابل، دسترسی به سلاح گرم را «یکی از حقوق بنیادین بشر» خوانده است.

ویلسون می گوید آنچه ساخته اند «یک سلاحِ تولیدشده با هوش مصنوعی نیست؛ بلکه هوش مصنوعی ای است که می تواند سلاح تولید کند.»

طبق قوانین فدرال آمریکا، تولیدکنندگان دارای مجوز باید شماره سریال را روی بدنه یا بخش اصلی سلاح هایی که می فروشند درج کنند. ویلسون و دیگر فعالان جنبش موسوم به 3D2A می گویند فایل های سلاح در واقع خود سلاح نیستند، بلکه کد رایانه ای و شکلی از بیانِ تحت حمایت قانون به شمار می روند. این استدلال که آیا کدهای مربوط به سلاح مشمول حمایت آزادی بیان می شوند یا نه، بیش از یک دهه در دادگاه ها مطرح بوده و بسیاری از پرونده ها به ویلسون مربوط شده یا نام او را در خود داشته اند. احتمال دارد این موضوع در نهایت به دیوان عالی آمریکا برسد.

ویلسون اکنون ادعا می کند هوش مصنوعی می تواند طرح های تازه ای هم ارائه دهد. حاصل کار، به گفته او، حال وهوایی نامتعارف و سوررئال دارد؛ چیزی شبیه آثار اولیه هنر مولد که در آن ها ویل اسمیت در حال خوردن اسپاگتی به شکلی عجیب دیده می شد.

به ادعای ویلسون، همه مراحل توسعه WASP، از انتخاب نام تا اصلاحات ایمنی، در قالب گفت وگویی با زبان طبیعی میان مدل و کاربر انسانی پیش رفت. در یکی از طرح های نخستین قبضه، نقصی وجود داشت که می توانست باعث آسیب دیدن انگشت شود. به بیان دیگر، این سلاح را می توان نمونه ای از «وایب کدینگ» دانست: فرایندی که در آن کاربر با توصیف خواسته هایش، هوش مصنوعی را به تولید و اصلاح طرح هدایت می کند.

WASP بیش از هر چیز یک نمونه آزمایشی است، اما گلوله واقعی و مرگبار شلیک می کند و شماره سریال ندارد. ویلسون معتقد است با افزایش داده های GatGPT و تعامل بیشتر کاربران با آن، طرح های تولیدشده با هوش مصنوعی بهتر خواهند شد.

نگرانی از آسان تر شدن دسترسی به سلاح

WASP مسئله ای مهم در حوزه ایمنی عمومی را نیز مطرح می کند. ساخت سلاح چاپ سه بعدی در سال های اخیر ساده تر شده، اما همچنان به دانش فنی نیاز دارد. اکنون این احتمال مطرح است که فردی کم تجربه بتواند با چند درخواست کوتاه از GatGPT، سلاحی طراحی کند. این همان پایین آمدن مانع ورود است که منتقدان سلاح های چاپ سه بعدی، از جمله سازمان Everytown، سال ها درباره آن هشدار داده اند.

جاستین واگنر، معاون ارشد بخش حقوق و سیاست گذاری Everytown، به وب سایت The Verge گفت: «[ویلسون] هدف این کار را پنهان نمی کند. او می خواهد مانع دسترسی را پایین بیاورد تا هر کسی، فارغ از وضعیت بررسی پیشینه یا صلاحیت قانونی اش، بتواند سلاح داشته باشد. هدفش این است که هر فردی قادر به طراحی و تولید سلاح باشد و این خطرناک است.»

Everytown نقش مهمی در حمایت از دو قانونی داشته که به تازگی در نیویورک و کالیفرنیا تصویب شده اند. بر اساس این قوانین، تولیدکنندگان چاپگرهای سه بعدی باید نرم افزاری برای جلوگیری از چاپ سلاح نصب کنند؛ نرم افزاری که بتواند سلاح یا قطعات آن را شناسایی و پیش از چاپ متوقف کند. البته کارشناسان درباره امکان پذیری و کارآمدی این روش ها پرسش هایی مطرح کرده اند.

ویلسون مشخصاً دورزدن سامانه های شناسایی را دلیل ساخت ابزار طراحی سلاح با هوش مصنوعی ندانسته است. با این حال، این طرح پس از تلاش های اخیر او برای دشوارکردن کار فناوری های مسدودکننده چاپ سلاح در نیویورک و کالیفرنیا مطرح شده است. او در ماه اوت عرضه ابزاری با نام Hochulization را آغاز کرد؛ نامی کنایه آمیز به کتی هوکول، فرماندار نیویورک. ویلسون می گوید این ابزار به شکلی نامحسوس مقدار هشِ فایل را تغییر می دهد؛ هشی که مانند اثر انگشت دیجیتال عمل می کند.

ویلسون در اواخر سپتامبر به The Verge گفت کاربران بیش از ۲۶ هزار بار فایل ها را با این ابزار تغییر داده اند و برخی افراد هر فایل را چند بار دست کاری کرده اند. این یکی از شیوه هایی است که ویلسون با آن در مناقشه رو به گسترش بر سر نحوه قانون گذاری سلاح های چاپ سه بعدی نقش آفرینی کرده است.

او این اقدام را «دفاع از خود» می نامد. منطق اصلی این ابزار آن است که سامانه ای برای شناسایی سلاح بر پایه هش را با تغییر پی درپی شناسه فایل ها با مشکل روبه رو کند. طرح تازه ای که هوش مصنوعی تولید کرده نیز ممکن است در آغاز در پایگاه های شناسایی ثبت نشده باشد، چون پیش از آن وجود نداشته است.

در مقابل، نرم افزارهای پیشرفته تر تنها به هش ها متکی نیستند و با کمک هوش مصنوعی می کوشند پیش از چاپ تشخیص دهند که یک فایل احتمالاً مربوط به سلاح یا قطعه ای از آن است یا نه. هنوز روشن نیست این نوع نرم افزار که مراحل توسعه را می گذراند، بتواند طرحی به اندازه کافی نامتعارف از یک سلاح هوش مصنوعی را با اطمینان شناسایی کند.

جس دامیلیا، سخنگوی هوکول، به The Verge گفت: «افرادی که عامدانه در پی خنثی کردن مقررات ایمنی هستند، خود و جوامع نیویورک را در معرض خطر قرار می دهند. به همین دلیل، فرماندار هوکول همچنان به مقابله با تهدیدهای نوظهور و تولید سلاح های ارواح و سلاح های غیرقانونی متعهد است و مقرراتی را که از امنیت نیویورکی ها محافظت می کند، تقویت خواهد کرد.»

چگونگی شکل گیری طرح WASP

هوش مصنوعی Defense Distributed ناگهان و بدون دخالت انسان تصمیم نگرفت سلاحی طراحی کند. فرایند با درخواست مشخص یک کاربر آغاز شد؛ او از مدل خواست طرحی موجود را مبنا قرار دهد و نسخه ای تازه پیشنهاد کند. یکی از کارکنان از هوش مصنوعی خواسته بود بر پایه طرحی با نام «Ergo Harlot» سلاح جدیدی بسازد؛ طرحی که خود گونه ای از مدل شناخته شده تر Harlot است.

Harlot نیز مانند WASP یک سلاح کمری کوچک و تک تیرانداز با کالیبر ۲۲ است. بر اساس گفت وگوهایی که The Verge مشاهده کرده، کاربر این درخواست را یک «چالش» توصیف کرده و از مدل خواسته بود طرح نهایی «کاملاً کارآمد و دارای طراحی منحصربه فرد» باشد.

گفت وگوها نشان می دهند مدل هوش مصنوعی طرح تازه ای با نام WASP پیشنهاد کرد و برای تأیید فرستاد. مدل توضیحی درباره دلیل انتخاب نام نداد، اما ویلسون حدس زد که شکل سلاح تا حدی به این حشره شباهت دارد. وقتی از او پرسیدم آیا نام انتخاب شده می تواند مخفف عبارت «پروتستان آنگلوساکسون سفیدپوست» باشد، پاسخ داد که چنین نیست.

مدل هوش مصنوعی شش تفاوت اصلی طرح خود با نمونه اولیه را فهرست کرد؛ از جمله لوله ای کمی بلندتر از لوله Harlot و قبضه ای با سه برآمدگی دایره ای شیاردار. پس از آنکه یکی از کارکنان Defense Distributed طرح را تأیید کرد، مدل هر بخش را بررسی و آزمایش کرد؛ روندی شبیه کار یک دستیار برنامه نویسی هوش مصنوعی، مانند Claude Code شرکت Anthropic، هنگام انجام گام به گام یک پروژه وایب کدینگ.

سپس کارکنان شرکت WASP را در دفتر خود با چاپگری از برند Bambu Lab و رشته های پلاستیکی معمول چاپ کردند و چند قطعه فلزی متداول نیز برای بخش های مختلف آن به کار بردند. ویلسون گفت چاپ حدود شش ساعت زمان برد.

کارشناسان درباره عملکرد سلاح چه می گویند؟

آیا WASP سلاح خوبی است؟ اشلی هلبینسکی، مورخ سلاح و بنیان گذار شرکت مشاوره ای The Gun Code، به The Verge گفت بدون در دست گرفتن و بررسی مستقیم آن داوری دشوار است، اما چند انتخاب طراحی آن جلب توجه می کند. مهم ترین مورد این است که به نظر می رسد هوش مصنوعی شروع به ساخت محافظ ماشه کرده، اما آن را کامل نکرده و ماشه را بدون محافظ گذاشته است؛ بی آنکه دلیل روشنی برای این کار دیده شود.

به نظر می رسد طراحی قبضه نیز از گونه های امروزی قبضه موسوم به «beavertail» تأثیر گرفته باشد، اما به شکلی عجیب، مدل هوش مصنوعی آن را وارونه طراحی کرده است.

هلبینسکی گفت: «این طرح من را به یاد وقت هایی می اندازد که از هوش مصنوعی می خواهم تصویری از یک سلاح بکشد؛ تصویر تا حد زیادی درست از آب درمی آید، اما بخش هایی عجیب یا ناقص دارد. ظاهر آن آشکارا آینده نگر و علمی تخیلی است و سلاح پرتوپرتاب ماروین مریخی را به یادم می اندازد.»

جاناتان فرگوسن، مسئول مجموعه سلاح ها و توپخانه در موزه سلطنتی آرموریز در لیدز انگلستان، هنگام پاسخ به پرسش درباره کارکرد WASP، ارزیابی انتقادی تری ارائه داد.

فرگوسن به The Verge گفت: «از نظر حقوقی، اگر سلاح بدون انفجار در بخش عقب بتواند شلیک کند، می توان آن را سلاح گرم قابل استفاده دانست؛ اما دو لوله فولادی که یک سوزن ضربه زن و درپوش به انتهای یکی از آن ها متصل شده باشد هم ممکن است همین تعریف را داشته باشد. از نظر فنی، این را سلاحی سالم یا خوب نمی دانم. به نظر نمی رسد در دست گرفتن یا نشانه گیری با آن راحت باشد و بر پایه آزمایش شلیک، کارکردش در حداقل ممکن است.»

فرگوسن افزود که انتظار داشته هوش مصنوعی مولد در سال ۲۰۲۶ بتواند طرحی قابل اتکاتر ارائه کند. به گفته او، روی سلاح نشانه هایی وجود دارد که عملاً کار نمی کنند، محافظ ماشه باز است و قبضه نیز شکل نامتعارفی دارد.

واگنر گفت: «این قطعاً یک تحول است، اما لزوماً چیز کاملاً تازه ای نیست؛ راه دیگری برای چاپ سه بعدی یک سلاح است.» او اضافه کرد: «یکی از افرادی که در تیراندازی جمعی با سلاحی از نوع سلاح های ارواح هدف گلوله قرار گرفته بود، به من گفت وقتی گلوله به شما اصابت می کند، تفاوتی ندارد سلاح از نوع سلاح ارواح باشد، چاپ سه بعدی شده باشد یا از فروشگاه خریده شده باشد. همه به یک اندازه مرگبارند.»

فرگوسن تأکید کرد: «از دید فنی، این را سلاحی سالم یا خوب نمی دانم.»

ویلسون به بهبود طرح امیدوار است

ویلسون اطمینان دارد با بزرگ ترشدن پایگاه داده DEFCAD، طراحی هوش مصنوعی او هم از نظر کارکرد و هم از نظر ظاهر منحصربه فرد پیشرفت می کند. فایل های بیشتر می توانند کمک کننده باشند، اما او انتظار دارد بیشترین بهبود از گفت وگوی کاربران با مدل و درخواست اصلاح تصمیم های آن حاصل شود. GatGPT در حال حاضر فقط برای گروه محدودی و در مرحله دسترسی اولیه عرضه شده است.

او پیش بینی می کند که در آینده، رفت وبرگشت مداوم میان کاربران و هوش مصنوعی سرعت ظهور طرح های تازه سلاح های چاپ سه بعدی را به شدت افزایش دهد.

ویلسون گفت: «این کار در اصل نوعی فکرکردن موازی و خودجوش است. فکر می کنم هوش مصنوعی باعث می شود این چرخه ها سریع تر شوند.»

او اضافه کرد: «انگار دارید امکان های موجود، مواد، بسترها و ایده ها را با سرعت از نظر می گذرانید.»

منتقدان می توانند بگویند ریشه WASP در بازترکیب طرحی پیشین، ادعای اصالت کامل آن را زیر سؤال می برد. مانند فیلمنامه های نیمه کاره ای که هوش مصنوعی می سازد یا آثار ناپخته هنر مولد، این سلاح یادآور تولیدات بی کیفیت هوش مصنوعی است؛ با این تفاوت که این بار حاصل کار در دنیای واقعی وجود دارد. حتی ویلسون هم پذیرفته که ظاهر آن کمی شبیه سلاح های بازی Fortnite است.

با وجود این، ویلسون همچنان اصرار دارد WASP اساساً ساخته هوش مصنوعی است و در نهایت مسئولیت آن بر عهده او نیست، هرچند درخواست های تیمش زمینه شکل گیری طرح را فراهم کرد. این موضع با استدلالی گسترده تر هم راستاست که او نزدیک به یک دهه در منازعات حقوقی با وزارت خارجه و قانون گذاران محلی مطرح کرده است: فایل های سلاح را باید نوعی بیانِ مورد حمایت قانون دانست.

ویلسون گفت تا زمانی که WASP چاپ و شلیک نشده باشد، لزوماً آن را سلاح نمی داند.

او گفت: «این شیء ابتدا به عنوان یک موجودیت دیجیتال وجود دارد.»