براساس گزارش جدید یونیسف، در طول یک سال حدود ۲۰ میلیون کودک در ۲۱ کشور جهان هدف استثمار یا آزار جنسی در بسترهای دیجیتال قرار گرفتهاند. طبق یافتههای این پژوهش، بیش از یک نفر از هر پنج کودک در بازه سنی ۱۲ تا ۱۷ سال در مناطقی از آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و اروپای شرقی، دستکم یک شکل از آزار یا بهرهکشی جنسی آنلاین را در یک سال پیش از انجام نظرسنجی تجربه کردهاند. یونیسف هشدار داده که شمار کل کودکان قربانی این معضل در سراسر جهان به دهها میلیون نفر میرسد.
دادههای این گزارش تکاندهنده نشان میدهد که در کشورهای مورد مطالعه، حدود ۱۵ میلیون کودک با محتوای جنسی ناخواسته روبهرو شدهاند، ۹ میلیون نفر برای ورود به مکالمات غیراخلاقی یا ارسال تصاویر جنسی تحت فشار قرار گرفتهاند و تصویر جنسی ۴ میلیون کودک نیز بدون رضایت آنها منتشر شده است. این پژوهش که یونیسف آن را یکی از بزرگترین مطالعات در نوع خود میداند، دادههای مربوط به حدود ۲۱ هزار کودک در ۲۱ کشور از جمله کنیا، پاکستان، برزیل و صربستان را در بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ بررسی کرده است.
نقش شبکههای اجتماعی در تشدید آزار جنسی کودکان و واکنش شرکتهای فناوری
یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که نزدیک به ۶۰ درصد از آزارهای گزارششده در شبکههای اجتماعی رخ داده است؛ بسترهایی که در صدر آنها فیسبوک، واتساپ، اینستاگرام، اسنپچت و تیکتاک قرار دارند. همچنین ۱۴ درصد از این موارد در محیط بازیهای ویدیویی آنلاین اتفاق افتاده است.
در واکنش به این یافتهها، سخنگوی شرکت متا، اعلام کرده که دادههای این نظرسنجی به سال ۲۰۲۰ بازمیگردد؛ یعنی پیش از زمانی که این شرکت سازوکارهای محافظتی توصیهشده یونیسف را اعمال کند. به گفته متا، خصوصیکردن خودکار حسابهای کاربری نوجوانان و جلوگیری از ارسال پیام توسط بزرگسالانِ ناشناس به این گروه سنی، از جمله این اقدامات بوده است.
سخنگوی متا همچنین با اشاره به اینکه واتساپ یک پیامرسان خصوصی است و شبکه اجتماعی محسوب نمیشود، گفت:
«با وجود اینکه گزارش شواهد مشخصی از آزار ارائه نکرده است، ما با جدیت به مبارزه با بهرهکشی از کودکان در برنامههای خود ادامه میدهیم و از نهادهای قانونی در پیگیری مجرمان حمایت میکنیم.»
از سوی دیگر، شرکت اسنپچت با ارجاع به یادداشت رئیس بخش ایمنی پلتفرم خود تأکید کرده که با شناسایی پیشگیرانه، حذف حسابهای متخلف، ارائه ابزارهای گزارشدهی و طراحی قابلیتهای محافظتی، فعالانه با باجگیریهای جنسی آنلاین مبارزه میکند. تیکتاک نیز اعلام کرده مجموعهای از اقدامات حفاظتی از جمله محدودسازی برخی قابلیتها برای کاربران کمسن، خصوصیکردن پیشفرض حسابهای زیر ۱۸ سال و بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته برای شناسایی رفتارهای پرخطر را پیادهسازی کرده است.
گزارش یونیسف نکته تأملبرانگیز دیگری را نیز آشکار کرده است؛ بیش از نیمی از موارد سوءاستفاده توسط افرادی رخ داده که کودک از قبل آنها را میشناخته است. درعینحال، ۳۸ درصد از کودکان برای نخستین بار با آزارگر خود در فضای آنلاین مواجه شدهاند. آمارهای این نهاد نشان میدهد کمتر از ۱ درصد از وقایع مربوط به کودکان به مراجع قانونی نظیر پلیس، مددکاران اجتماعی یا خطوط امدادی گزارش شده است.
این گزارش همچنین به گسترش خطرات ناشی از هوش مصنوعی پرداخته است. براساس دادههای ۹ کشور، حدود ۱.۱ میلیون کودک گزارش دادهاند که تصاویر یا ویدیوهای جنسی جعلی از آنها به کمک هوش مصنوعی تولید شده است. همچنین بررسیها نشان میدهد کودکانی که آزار جنسی آنلاین را تجربه کردهاند، تقریباً چهار برابر بیشتر از همسنوسالان خود دچار افکار خودکشی یا آسیب به خود میشوند و سطوح بهمراتب بالاتری از اضطراب را ثبت کردهاند.
در پایان این گزارش، یونیسف از دولتها و شرکتهای فناوری خواسته تا استانداردهای ایمنی را در بسترهای دیجیتال ارتقا دهند، قوانین را برای مقابله با اشکال نوظهور آزار از جمله محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی بازنگری کنند و سامانههای گزارشدهی و حمایت از کودکان را تقویت نمایند.
