دانشمندان برای اولین‌بار از یک سیاره فراخورشیدی سیگنال رادیویی دریافت کردند

گروهی از اخترشناسان با استفاده از آرایه رادیوتلسکوپی MeerKAT در آفریقای جنوبی، برای اولین‌بار موفق شدند انتشار امواج رادیویی را مستقیماً از یک سیاره خارج از منظومه شمسی شناسایی کنند. این سیگنال‌ها از سیاره فراخورشیدی Beta Pictoris b می‌آیند که حدود ۶۳ سال نوری از زمین فاصله دارد.

به گفته ساینس‌آلرت، پیش‌ازاین نیز انتشار امواج رادیویی شناسایی شده بود، اما مشخص نبود که این سیگنال‌ها دقیقاً از خود سیاره می‌آیند یا از ستاره میزبان آن. پژوهشگران در مطالعه جدید توانستند با اطمینان بالایی منبع سیگنال را به Beta Pictoris b نسبت دهند.

این کشف به معنای شناسایی حیات بیگانه نیست. پژوهشگران می‌گویند امواج رادیویی شناسایی‌شده احتمالاً از شفق‌های قطبی این سیاره ناشی می‌شوند؛ این پدیده‌ در اثر برهم‌کنش ذرات باردار با جو و میدان مغناطیسی یک سیاره شکل می‌گیرد. شفق‌های قطبی زمین نیز حاصل همین فرایند هستند.

سیگنال رادیویی از یک سیاره فراخورشیدی

اخترشناسان برای شناسایی این سیگنال‌ها، ستاره Beta Pictoris را در چهار نوبت طی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با MeerKAT رصد کردند. این ستاره حدود ۶۳.۴ سال نوری از زمین فاصله دارد و تاکنون سه سیاره به نام‌های Beta Pictoris b ،Beta Pictoris c و Beta Pictoris d در اطراف آن شناسایی شده‌اند.

در داده‌های رادیویی، پژوهشگران فوران‌های کوتاه، تکرارشونده و قطبش دایره‌ای را در بازه فرکانسی ۰.۸۵ تا ۳.۵ گیگاهرتز مشاهده کردند. این ویژگی‌ها با سیگنال‌های رادیویی ناشی از شفق‌های قطبی سازگار هستند.

پژوهشگران با استفاده از اختروش‌ها به‌عنوان نقاط مرجع در نقشه آسمان توانستند محل انتشار سیگنال را مشخص کنند و نشان دهند که منبع آن Beta Pictoris b است، نه ستاره میزبان. Beta Pictoris یک ستاره «نوع اولیه» است و نسبت به خورشید داغ‌تر و بزرگ‌تر است.

ویژگی‌های سیگنال شناسایی‌شده با فرایندی به نام ECMI مطابقت دارد. این همان فرایندی است که در تولید شفق‌های قطبی روی زمین و مشتری نقش دارد. این سازوکار علاوه‌بر توضیح منشأ امواج رادیویی، اطلاعاتی درباره میدان مغناطیسی سیاره نیز در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد. براساس محاسبات محققان، میدان مغناطیسی Beta Pictoris b هزاران برابر قوی‌تر از میدان مغناطیسی زمین است.

Beta Pictoris b جرمی حدود ۱۰ تا ۱۲ برابر مشتری دارد و با سرعت زیادی می‌چرخد؛ این سیاره تنها در حدود ۸ تا ۹ ساعت یک دور کامل به دور محور خود می‌زند. پژوهشگران احتمال می‌دهند چرخش سریع سیاره در تأمین انرژی انتشار رادیویی شفق‌های آن نقش داشته باشد.

میدان‌های مغناطیسی می‌توانند از جو سیارات در برابر بادهای ستاره‌ای محافظت کنند. به همین دلیل، بررسی میدان مغناطیسی سیارات فراخورشیدی می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره شرایط حاکم بر آن‌ها و احتمال وجود محیط‌های مناسب برای حیات در اختیار اخترشناسان قرار دهد.

یافته‌های این پژوهش هنوز همتاداوری نشده و پیش‌نویس مقاله آن در arXiv منتشر شده است.