برخی کاربران ایرانی از روز سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ با اختلال در دسترسی مستقیم به چت‌بات‌های هوش مصنوعی مواجه شده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد سرویس‌هایی مانند ChatGPT، Grok و Claude برای بخشی از کاربران بدون استفاده از فیلترشکن باز نمی‌شوند یا هنگام ورود پیام خطا نمایش می‌دهند.
بااین‌حال، این مشکل برای تمام کاربران یکسان نیست و هنوز هیچ توضیح رسمی و قطعی درباره علت آن منتشر نشده است. بنابراین، نمی‌توان اختلال اخیر را به‌معنای فیلترشدن سراسری این سرویس‌ها یا اعمال محدودیت جدید از سوی شرکت‌های سازنده دانست.
اختلال در دسترسی به ChatGPT، Grok و Claude در ایران
براساس گزارش‌های منتشرشده در ۲۸ مهر، برخی کاربران هنگام استفاده از چت‌بات‌های هوش مصنوعی بدون VPN با مشکلات مختلفی مواجه شده‌اند.
این اختلال‌ها در سرویس‌های زیر گزارش شده‌اند:
- چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT)، محصول OpenAI
- گراک (Grok)، متعلق به xAI
- کلاد (Claude)، محصول Anthropic
بررسی‌ها نشان می‌دهد شرایط دسترسی کاربران به این سرویس‌ها یکسان نیست.
برخی افراد هنگام اتصال مستقیم به اینترنت نمی‌توانند وارد حساب کاربری خود شوند، درحالی‌که گروهی دیگر همچنان بدون فیلترشکن از همین سرویس‌ها استفاده می‌کنند.
همچنین گزارش‌هایی از بازگشت دسترسی برای تعدادی از کاربران منتشر شده است.
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد فعلاً نمی‌توان از قطع کامل و یکپارچه دسترسی در سراسر کشور سخن گفت.
چرا چت‌جی‌پی‌تی بدون فیلترشکن باز نمی‌شود؟
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های اختلال اخیر، نمایش پیام‌های مرتبط با محدودیت جغرافیایی است.
برخی کاربران هنگام ورود به ChatGPT با پیامی مواجه شده‌اند که نشان می‌دهد سرویس در کشور یا منطقه محل اتصال آن‌ها پشتیبانی نمی‌شود.
نمایش چنین خطایی می‌تواند با تشخیص موقعیت جغرافیایی کاربر از روی نشانی IP ارتباط داشته باشد.
بااین‌حال، این پیام به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که محدودیت تازه‌ای اعمال شده است.
ممکن است تغییر مسیر ترافیک اینترنت، سیاست‌های قبلی دسترسی منطقه‌ای یا عوامل فنی دیگر در بروز این وضعیت نقش داشته باشند.
آیا OpenAI دسترسی کاربران ایرانی را مسدود کرده است؟
در زمان انتشار گزارش‌های اولیه، مدرک مستقلی درباره اعلام یک تصمیم جدید از سوی OpenAI برای مسدودکردن تمام کاربران ایرانی ارائه نشده بود.
از سوی دیگر، سرویس‌های هوش مصنوعی آمریکایی از گذشته با محدودیت‌های منطقه‌ای و الزامات قانونی مرتبط با ارائه خدمات در کشورهای مختلف مواجه بوده‌اند.
بنابراین، نمایش خطای عدم پشتیبانی منطقه جغرافیایی لزوماً به معنای اعمال یک تحریم تازه نیست.
برای تعیین علت دقیق اختلال باید اطلاعات بیشتری از شرکت ارائه‌دهنده سرویس یا مسئولان زیرساخت اینترنت منتشر شود.
تفاوت اختلال در نسخه وب و اپلیکیشن چت‌بات‌ها
یکی از نکات قابل‌توجه گزارش‌های کاربران، تفاوت وضعیت نسخه وب و اپلیکیشن سرویس‌های هوش مصنوعی است.
برای مثال، ممکن است یک کاربر بتواند از طریق مرورگر به ChatGPT متصل شود، اما اپلیکیشن همان سرویس برای او خطا نمایش دهد.
در مقابل، بعضی کاربران از اختلال در هر دو نسخه خبر داده‌اند.
این تفاوت می‌تواند به نحوه اتصال برنامه‌ها، مسیرهای شبکه، سرویس‌های موردنیاز برای احراز هویت یا سیاست‌های تشخیص موقعیت جغرافیایی مرتبط باشد.
بااین‌حال، بدون بررسی فنی مستقل نمی‌توان عامل مشخصی را مسئول این اختلاف دانست.
آیا نوع اپراتور اینترنت تأثیر دارد؟
گزارش‌ها نشان می‌دهد وضعیت دسترسی در اینترنت ثابت و همراه نیز یکسان نیست.
ممکن است کاربری از طریق یک اپراتور به چت‌بات متصل شود، اما با تغییر شبکه اینترنت با خطا مواجه شود.
چنین تفاوتی می‌تواند نشان‌دهنده نقش مسیرهای ارتباطی و تنظیمات شبکه باشد؛ هرچند به‌تنهایی علت اصلی اختلال را ثابت نمی‌کند.
آیا چت‌بات‌های هوش مصنوعی در ایران فیلتر شده‌اند؟
درحال‌حاضر پاسخ قطعی به این پرسش ممکن نیست.
فیلترینگ داخلی، محدودیت جغرافیایی شرکت ارائه‌دهنده خدمات و اختلال فنی شبکه، سه وضعیت متفاوت هستند که ممکن است از نگاه کاربر نتیجه مشابهی داشته باشند.
در هر سه حالت، احتمال دارد سرویس باز نشود یا پیام خطا نمایش داده شود.
اما برای تشخیص دقیق علت، باید وضعیت اتصال از شبکه‌های مختلف، پیام‌های خطا و اطلاعات رسمی ارائه‌دهندگان خدمات بررسی شود.
گزارش‌های موجود از اختلال برای بخشی از کاربران حکایت دارند، نه مسدودشدن قطعی و سراسری تمام چت‌بات‌ها.
چرا دسترسی بدون VPN به هوش مصنوعی در ایران اهمیت دارد؟
در ماه‌های گذشته، برخی کاربران ایرانی توانسته بودند بدون استفاده از ابزار تغییر IP به سرویس‌هایی مانند ChatGPT، Grok و Claude دسترسی پیدا کنند.
این شرایط استفاده روزمره از ابزارهای هوش مصنوعی را برای گروهی از کاربران ساده‌تر کرده بود.
اکنون اختلال در همین مسیر دسترسی، فعالیت افرادی را که به این سرویس‌ها وابسته‌اند با مشکل مواجه کرده است.
دانشجویان، برنامه‌نویسان، تولیدکنندگان محتوا، پژوهشگران و فعالان کسب‌وکارهای دیجیتال از جمله گروه‌هایی هستند که برای انجام وظایف روزانه خود از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.
قطع یا ناپایداری دسترسی می‌تواند بر سرعت انجام کارها و برنامه‌ریزی این کاربران تأثیر بگذارد.
هنگام بروز اختلال ChatGPT چه کار کنیم؟
اگر هنگام ورود به چت‌جی‌پی‌تی یا سایر چت‌بات‌ها با خطا مواجه شدید، بهتر است ابتدا نوع مشکل را مشخص کنید.
برای مثال، پیام عدم پشتیبانی کشور با خطای اتصال شبکه یا مشکل ورود به حساب کاربری تفاوت دارد.
بررسی نسخه وب و اپلیکیشن، آزمایش اتصال با شبکه اینترنت دیگر و مراجعه به صفحه رسمی وضعیت سرویس می‌تواند به تشخیص اولیه کمک کند.
همچنین بهتر است از واردکردن اطلاعات حساب کاربری در وب‌سایت‌های ناشناس که ادعای رفع محدودیت یا دسترسی رایگان به سرویس‌ها دارند، خودداری کنید.
این صفحات ممکن است با هدف سرقت اطلاعات ورود طراحی شده باشند.
علت نهایی اختلال چت‌بات‌های هوش مصنوعی هنوز مشخص نیست
اختلال گزارش‌شده از ۲۸ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد دسترسی مستقیم بخشی از کاربران ایرانی به سرویس‌های هوش مصنوعی با مشکل مواجه شده است.
بااین‌حال، تفاوت وضعیت میان کاربران، اپراتورها و نسخه‌های مختلف برنامه‌ها مانع از نتیجه‌گیری قطعی درباره علت ماجرا می‌شود.
تا زمان انتشار توضیح رسمی یا شواهد فنی معتبر، دقیق‌ترین توصیف این وضعیت «اختلال در دسترسی بدون فیلترشکن برای برخی کاربران ایرانی» است.
هنوز نمی‌توان با اطمینان اعلام کرد که این اتفاق ناشی از فیلترینگ جدید، تغییر سیاست شرکت‌های خارجی یا مشکلات زیرساختی اینترنت است.
